در راستای تقویت توانمندیهای علمی و رقابتی محصلان در حوزه کمپیوتر ساینس و همگامی با استاندارد های جهانی، پوهنتون کاتب به همکاری پوهنځی کمپیوتر ساینس برای نخستین بار طرح آمادهسازی محصلان برای مسابقه ملی و بینالمللی برنامه نویسی دانشجویی (ICPC) را طراحی و اجرا نمود. این طرح کاملاً نوآورانه و بدون سابقه در پوهنتون بود و با هدف شناسایی، آموزش و آمادهسازی نیروهای مستعد برای حضور مؤثر در مراحل مختلف مسابقه ICPC — از سطح داخلی تا منطقهای و جهانی — تدوین گردید. اجرای چنین طرحی نهتنها نشاندهنده ای تمایل پوهنتون به ارتقای کیفیت آموزشی و رقابتی محصلان بود، بلکه گامی بلند در جهت ادغام پوهنتون با جامعه جهانی رشته کمپیوتر ساینس محسوب میشد.
در این راستا، اهداف اصلی طرح شامل شناسایی محصلان مستعد در زمینه های الگوریتم، ساختمان داده و حل مسئله؛ ایجاد زیرساخت آموزشی پایدار برای برنامهنویسی رقابتی در پوهنتون؛ آماده سازی تیم های سه نفره برای شرکت در مسابقه منطقهای ICPC؛ ترویج فرهنگ حل مسئله و تفکر منطقی در میان محصلان؛ و تأسیس هسته اولیه «باشگاه برنامه نویسی رقابتی» در پوهنتون کاتب تعیین شد. این اهداف بهگونهای تعریف شدند که نهتنها به نیازهای کوتاه مدت مسابقه پاسخ دهند، بلکه بستری برای رشد بلندمدت علمی و فرهنگی محصلان در این حوزه فراهم آورند.
آغاز این دوره با برگزاری امتحان ورودی در اوایل تابستان سال ۱۴۰۴ رقم خورد. این آزمون با هدف سنجش دانش پایه در برنامهنویسی، منطق ریاضی و توانایی تحلیل مسئله طراحی شد تا بتواند بهخوبی محصلان واجد شرایط را از سایرین جدا کند. در ابتدای فرآیند، بیش از ۶۰ محصل از رشته کمپیوتر ساینس تمایل خود را برای شرکت در دوره اعلام نمودند. پس از ارزیابی دقیق آزمون و مصاحبه فنی، تعدادی از محصلان به عنوان شرکتکنندگان اصلی دوره انتخاب شدند. با این حال، به دلیل رویدادهای تعطیلی مکرر در طول تابستان، از جمله رخصتیهای عید فطر و عاشورا، تعداد شرکتکنندگان فعال در طول دوره بهتدریج کاهش یافت. این موضوع چالشی جدی در حفظ ثبات گروه آموزشی ایجاد کرد، اما با انگیزه ای بالای محصلان باقیمانده و همراهی مستمر اساتید، دوره با کیفیت مطلوبی ادامه یافت و حتی توانست به اهداف خود دست یابد.
دوره آموزشی از تاریخ ۱۰ جوزا ۱۴۰۴ آغاز و در تاریخ ۲۷ سنبله ۱۴۰۴ به پایان رسید. این دوره در مجموع ۱۱ هفته بهطول انجامید و شامل ۳۰ جلسه آموزشی (سه جلسه در هفته، هر جلسه ۳ ساعت) بود. زمانبندی دقیق و برنامهریزی شده این دوره، امکان پوشش جامع مباحث ضروری را فراهم آورد و به محصلان فرصت کافی برای تمرین و تثبیت مفاهیم داد. در این مسیر، اجرای موفق این دوره مدیون همکاری هماهنگ و تخصصی سه استاد برجسته بود: استاد عقیل ساحل که مسئولیت بخش الجبر خطی، احصاییه و احتمالات و ریاضی گسسته را بر عهده داشت؛ استاد محمد وارث محمدی که بخش برنامه نویسی را پوشش داد؛ و استاد محمد رحیم طاهری که مسئولیت بخش حل مسئله و الگوریتمهای پیشرفته را بر عهده داشت. این سه استاد با تجربه و تعهد حرفهای خود، نقش کلیدی در موفقیت این دوره اولیه ایفا نمودند.
محتوای آموزشی دوره بر اساس استانداردهای جهانی ICPC و با تطبیق بر سطح دانش محصلان افغانستان طراحی شد تا هم چالشبرانگیز باشد و هم قابل دستیابی. روشهای آموزشی بهگونهای انتخاب شد که بیشترین تأثیر را در یادگیری عملی داشته باشد؛ از جمله آموزش مبتنی بر مسئله (Problem-Based Learning)، حل مسائل واقعی از مسابقات گذشته ICPC و پلتفرمهای بینالمللی مانند Codeforces و AtCoder، برگزاری چهار دوره مسابقه شبیهسازیشده با فرمت واقعی ICPC (۵ ساعت، ۳ نفر در تیم، یک کمپیوتر)، تحلیل جمعی مسائل پس از هر مسابقه، و همچنین تکالیف هفتگی و ارزیابی عملکرد فردی و گروهی. این ترکیب از تئوری و عمل، محصلان را نهتنها با مفاهیم آکادمیک آشنا کرد، بلکه آنها را در شرایط واقعی رقابت آماده ساخت.
نتایج این تلاش جمعی، فراتر از انتظارات اولیه بود. سه تیم سه نفره تشکیل شدند که برای شرکت در مسابقه منطقهای ICPC آماده شدند و ثبتنام رسمی آنها در سامانه جهانی ICPC انجام گرفت. علاوه بر این، توانایی محصلان در حل مسائل سطح متوسط تا پیشرفته به طور قابل توجهی افزایش یافت و انگیزه گستردهای در میان محصلان سالهای اول و دوم برای ورود به حوزه برنامهنویسی رقابتی ایجاد شد. مهمتر از همه، هسته اولیه باشگاه ICPC در پوهنځی کمپیوتر ساینس تأسیس گردید که میتواند در آینده بهعنوان مرکز دائمی فعالیت های علمی و رقابتی در این حوزه عمل کند.
در مجموع، اولین دوره آموزشی آمادهسازی محصلان برای مسابقه ICPC در پوهنتون کاتب، با وجود چالشهای اولیه، پیروزیآمیز و الهام بخش بود. این طرح نهتنها یک فعالیت آموزشی موقت، بلکه پایهگذار یک حرکت علمی پایدار در پوهنتون محسوب میشود. با تداوم این برنامه و بهبود مستمر بر اساس تجربیات کسب شده، امیدواریم که در سالهای آینده تیم های پوهنتون کاتب نهتنها در سطح منطقهای، بلکه در مرحله جهانی ICPC نیز حضوری شایسته و موفق داشته باشند و نام پوهنتون را در عرصه جهانی رشته کمپیوتر ساینس درخشانتر سازند.
در پایان، از ریاست محترم پوهنتون کاتب، ریاست پوهنځی کمپیوتر ساینس، اساتید برجسته و همه محصلان پرتلاش که با حضور پایدار و تعهد خود، این طرح نوین را به ثمر رساندند، صمیمانه سپاسگزاری میشود. بدون همکاری و هم افزایی این عزیزان، دستیابی به چنین دستاوردی ممکن نبود و این موفقیت، ثمره ای تلاش جمعی و هماهنگی بینظیری است که امیدواریم الگویی برای سایر فعالیتهای علمی پوهنتون باشد.
